|
Article on other languages:
|
Carlemaño u Carlos I O Gran estió rei d'o Reino franco y, dende o 25 d'abiento de 800, o primer emperador d'o Sacro Imperio Román Chermanico. Naxió en bel lugar d'a Renania, ye fázil que en Aquisgrán, o 2 d'abril de 742, y morió o 28 de chinero de 814 en Aquisgrán (güé en Alemaña). Carlomaño yera fillo d'o rei franco Pepín lo Petit y de Bertha de Laon, encara que fillo ilechitimo dica o matrimonio d'os suyos pais dimpués d'a suya naxenzia. Campañas cuentra os musulmans de l'Al AndalusCarlemaño rezibió en Padeborn a lo Güali de Zaragoza, debantato contra o Emir de Cordoba, e dezibió aduyar-lo. En primabera de 778 nimbió una doble espedizión a la península iberica: un exerzitó trescurzó os Perineus orientals y él mesmo con atro exerzito pasó por Gascuña, Nabarra, Pamplona e Uesca e s'achuntó con l'atro cuerpo chunto a Zaragoza, que, en cuentra d'o prebisto no li ubrió as puertas. No podendo prener a ziudat, se'n tornó por o mesmo camín, y en Pamplona escachó as murallas. Sin d'embargo en agosto de 778 os bascons acotoloron a suya retaguardia, incluito Roldán (o prefecto de Bretaña), en la que será conoxita como Batalla de Ronzesbals. Seguntes parix alabez os ispano-cristians encomenzoron a ocupar franchas perinencas d'a Aquitania carolinchia. En l'año 793 os arabes e berbers de l'Al Andalús atacoron e tornoron a ocupar territorios oczitans que ya eban ocupato en atras ofensibas e que eban tenito que dixar a los francos. Cuan plegoron enta Narbona o marqués Guillén los aturó en a marguin de l'Orbieu, entre Narbona e Carcasona, forachitando-los de nuebo t'a peninsula iberica. En l'año 795 os exerzitos francos penetroron de nuebo en a peninsula ocupando Chirona, Cardona e Vic, mientres os musulmans disidents clamaban a los francos en l'año 799 pa que los aduyasen en l'Alto Aragón e Balears. Dimpués de 2 añatas de setio Barzelona capetuló e lo rei Luís, fillo de Carlemaño entró en la ziudat (801). D'esta traza se formó, encara unita a Septimania, lo que dimpués será a Marca Ispanica. A partir de l'año 806 los musulmans saqueyoron Corzega, Probenza e Italia, e l'exerzito terrestre franco prenió Pamplona en l'año 806, plegó enta l'Ebro en l'año 809, no podió prener Uesca, pero prenió Tortosa en l'año 812. Carlemaño en fuents aragonesasEn o Liber Regum lo menzionan como Charle Mayne. Lo menzionan como Charlemaine en o Libro de las Maravillas del Mundo, en un parrafo on a onomastica emplegata ye franzesa. En o Libro de los Emperadores s'escribe Rey Carles, egual que en atros libros aragoneses meyebals.
Enrastres esternos |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.